Ο Γιώργος Λεωτσάκος έγραψε για τη συναυλία στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

ΝΕΑ

Ο Γιώργος Λεωτσάκος έγραψε για τη συναυλία στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

ΑΘΑΝΑΤΑ ΕΠΤΑΝΗΣΑ!
C r i t i c’s P o i n t
«Φιλαρμονικὴ «Μάντζαρος»: ζωογόνα διδάγματα.

33/2014.
τοῦ ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΕΩΤΣΑΚΟΥ.

ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ὁ ἦχος τῆς μπάντας μοῦ θυμίζει ἀνοιξιάτικα δειλινὰ ἐν ὑπαίθρῳ: μπάντα στὴν πλατεῖα Ἀμερικῆς πρωτάκουσα ἐκτὸς οἰκίας ὅπου ὅλα τὰ πρωϊνὰ ἀντηχοῦσε τὸ πιάνο τῆς μητέρας μου. Καὶ οἱ νεότεροι μουσικολόγοι μας, πολλοὶ τῶν ὁποίων κόπτονται γιὰ Ἔντεχνη Ἑλληνικὴ Μουσικὴ (ΕΕΜ), ἀγνοοῦν τὶ ρόλο ἔπαιξαν οἱ μπάντες ὅλο τὸ 19ο αἰώνα καὶ τὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ ὡς τουλάχιστον τὴ γερμανικὴ Κατοχή, στὴ μουσικὴ διαπαιδαγώγηση τοῦ λαοῦ, σὲ ἐποχὲς χωρὶς ραδιόφωνο ἀλλὰ καὶ ἀργότερα ὅταν ὁ δίσκος 78 στροφῶν καὶ τὸ γραμμόφωνο σηματοδοτοῦσαν upper middle class. Τὰ Ἰόνια Νησιὰ ἐξακολουθοῦν νὰ διατηροῦν ὁλοζώντανη τὴν παράδοσή τῆς μπάντας μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὴν Κέρκυρα ὅπου βασίλισσες πάμπολλων τοπικῶν ὁμοειδῶν συνόλων εἶναι ἡ ἀρχαιότατη «Παλαιὰ» Φιλαρμονικὴ (ἱδρ. 1840) μὲ τὴν ὁποία συνέδεσε τὸ ὄνομά του ὁ γενάρχης τῆς ΕΕΜ μας Νικόλαος Χαλικιόπουλος-Μάντζαρος (1795-1872) καὶ ἡ νεότερη Φιλαρμονικὴ Ἑταιρεία «Μάντζαρος» (ἱδρ. 1890): ἡ ὁποία μὲ ἀφορμὴ τὰ 150 χρόνια τῆς Ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου μὲ τὴν μητέρα (διάβαζε: μητριά) Ἑλλάδα, μᾶς χάρισε μιὰν ἀλησμόνητη βραδιὰ στὸ Μέγαρο, μὲ ἀρχιμουσικὸ λιτότατης πλὴν ἄκρως ἀποτελεσματικῆς κινησεολογίας, τὸν κατακυρωμένο δεξιοτέχνη τῆς τρομπέτας Σωκράτη Ἄνθη.
Οἱ κερκυραϊκὲς Φιλαρμονικὲς, ὅπως ἐπισήμανε στὴ συντομότατη εἰσαγωγή του, ὁ πρόεδρος τὴς ἑταιρείας κ. Ἰωάννης Τριβιζᾶς λειτουργοῦν ἐρήμην κωφευόντων Κράτους καὶ Δήμων. Μὲ δεδομένη τὴν ἠχητικὴ πληθωρικότητα κάθε μπάντας, οἱ 100; 120; ἐπὶ σκηνῆς μουσικοὶ μὲ τὶς βαθυκύανες στολὲς μᾶς ἐπιφύλαξαν ἔκπληξη ποὺ μᾶς ἄφησε ἐνεοὺς: δεκάδες χαλκίνων, τοῦμπες, τρομπόνια, εὐφώνια, κόρνα, τρομπέτες κ.λπ., σὲ ὅλο τὸ πρόγραμμα ἠχοῦσαν γλυκύτερα ἀπὸ τὰ ἀριθμητικῶς λιγότερα καὶ τῶν μισῶν, διάτορα χάλκινα τῆς ΚΟΑ, καὶ ὄχι μόνο στὴν πρόσφατη ἀπαράδεκτη συναυλία της μὲ Πολωνό «μαέστρο» συμφορᾶς!
Πρόγραμμα ἄκρως ἐνδιαφέρον: ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς μεγάλους μας Κερκυραίους κλασσικοὺς, ΣΠΥΡΟ ΣΑΜΑΡΑ (1861- 1927), ποὺ ἀντιπροσώπευσε τὸ ἐμβατήριο Γιὰ τὴν ἔνδοξη πατρίδα τῆς ἀρχαιότερης ἀπὸ τἰς τρεῖς ὀπερέτες του Πόλεμος ἐν Πολέμῳ (1914: δὲν μπορεῖ νὰ παιχθεῖ ἐπειδὴ ἔχει χαθεῖ ἡ πρόζα ὅλης τῆς β´ καὶ μέρους τῆς γ´ πράξεως) καὶ τὸ διαρκείας 2´ 30´ʹ Ἰνερμέτζο ἢ Ρομανιέσκα ἀπὸ τὴν ὄπερα Ἡ Μάρτυς (1896) καὶ ΝΙΚΟΛΑΟ ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟ-ΜΑΝΤΖΑΡΟ (1795-1892) ποὺ τιμήθηκε μὲ τὴ Sinfonia (εἰσαγωγὴ) ἀρ. 1, «Ἀνατολικοῦ γένους», (ἐνοργανώσεις γιὰ μπάντα: Σ. Μαυρόπουλος, Χ. Μακρῆς), χαρήκαμε (α´ ἐκτέλεση) τὴν Κερκυραϊκὴ Ραψωδία (χρονολογία;) τοῦ ΣΠΥΡΟΥ ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ (γ. 1956): εὐφώνως ἐναρμονισμένα λαϊκὰ ἀκούσματα ἀναπτύσσονται σὲ διάφωνες ἀλλ’ ἄκρως εὐδιάκριτες ἠχητικὲς διαστρωματώσεις, μὲ εὔστοχα πυκνὴν ἀντίστιξη, προσεκτικὰ κορυφούμενη, χάρη καὶ σὲ φευγαλέα παραθέματα Μαντζάρου. Ἔκπληξη (ἐνοργάνωση Σ. Ρουβᾶς) τρία ἄγνωστὰ μας ὡραιότατα τραγούδια…ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΥΡΟΥΠΟΥ (γ. 1942): Νύχτα γιομάτη θαύματα (ποίηση Δ. Σολωμοῦ) καὶ δύο ἀπὸ τὴν ἀριστοφάνεια Λυσιστράτη (μουσικὴ σκηνῆς) μουσικότατα τραγουδημένα ἀπὸ τοὺς Ἀρτέμιδα Μπόγρη καὶ Βασίλη Γιδάκη.

Β´ μέρος: ἐδῶ κυριάρχησαν λιγότερο προβεβλημένοι Ἑπτανήσιοι: ὁ ἀρχιμουσικὸς στρατιωτικῶν μουσικῶν ΙΩΣΗΦ ΚΑΙΣΑΡΗΣ (1845-1923), μὲ τὴ χαριέστατη γιρλάντα ἀπὸ βάλς Fleur de lys [Ἀνθὸς κρίνου], ἀπόπνοια ἀνοιξιάτικων ἀρωμάτων, διασκευασμένη (Δ. Ἀργυρὸς) γιὰ «χορῳδία (7) κλαρινέτων» καὶ μπάντα, τὸ χορευτικὸ, γραμμένο πρὸ τοῦ 1902, ὁ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΡΑΦΑΗΛΟΒΙΤΣ (1846-1902), χάρη Στὸ κανόνι, μὲ εὔστροφες ἐναλλαγὲς μείζονος-ἐλάσσονος, ὁ ἀρχιμουσικὸς ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΔΟΥΚΑΚΗΣ (1886-1974), γέννημα-θρέμμα τῆς Φιλαρμονικῆς «Μάντζαρος», μὲ τὶς Σειρῆνες (;), ξανὰ γιρλάντα μὲ ἄρτια ἀφομοιωμένη τὴν παράδοση τῶν προηγουμένων, καὶ τέλος ὁ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΒΙΣΒΑΡΔΗΣ (1910-1999) μὲ 4 καλόγουστα ἐναρμονισμένες δισκευές δημοτικῶν τραγουδιῶν τῆς ἠπειρωτικῆς Ἑλλάδος (Ταξειδεύοντας στὴν Ἤπειρο, Στοῦ Παπαλάμπρου τὴν αὐλή, Βυσσανιώτισα, Πογωνίσιος Χορός).
Ζωηρότατες ἐντυπώσεις ὅμως ἄφησαν τὸ βὰλς Je veux toujours t’ aimer (Θέλω παντοτεινὰ νὰ σ’ ἀγαπῶ) τοῦ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΟΣ ΛΑΜΠΕΛΕΤ (1864-1932). Κατακλεῖδα ἕνα ἀπὸ τὰ ἐλάχιστα σωζόμενα μιᾶς μεγάλης μορφῆς τῆς ΕΕΜ, τοῦ ἄκρως ταλαντούχου μαθητοῦ τοῦ Μάντζαρου καὶ ἀρχιμουσικοῦ τῆς Παλαιᾶς Φιλαρμονικῆς ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΛΙΒΕΡΑΛΗ (1814- 1842), συνθέτης τῆς χαμένης δυστυχῶς καντάτας Τὸ ὀρφανὸν τοῦ Σουλίου (1837), ἀπὸ τὰ πρῶτα ἔργα ἐθνικῶν σχολῶν παγκοσμίως, ἀφοῦ ἡ ὄπερα τοῦ Γκλίνκα Ζωὴ γιὰ τὸν Τσάρο πρωτοπαρουσιάσθηκε στὴν Ἁγ. Πετρούπολη, 29.11.1836. Ἐλάχιστα ἔργα του σώζονται: σὲ ἐνοργάνωση Ἀ.Kάτσιου, τὸ λεγόόμενο Passo doppio «Del Maestro» ὴ Βραχυδρομία, κατακλεῖδα τοῦ προγράμματος, μᾶς ἄφησε ἐνεούς μὲ θέμα μιᾶς κατιούσης μείζονος κλίμακος ἐκτάσεως μιᾶς δωδεκάτης, δηλαδὴ 1½ ὀκτάβας.
Αὐτὴν τὴν ΕΕΜ ἐπιχειροῦμε νὰ ξεθάψουμε στὸ πεῖσμα ἐκείνων ποὺ
μπάζουν τὸ μπουζοῦκι στὸ ᾨδεῖο Ἀθηνῶν (Αἴθουσα ΧΔΛ, 22.11.2014).